Lễ hội đình, đền Đào Đặng và Lễ hội đền Mẫu Đào Nương năm 2026: khép lại với dấu ấn trang nghiêm, giàu bản sắc đặc trưng vùng trung tâm đồng bằng Bắc bộ

Các đồng chí lãnh đạo và đông đảo Nhân dân địa phương cùng du khách thập phương về dự Lễ

      Lễ hội đình, đền Đào Đặng và đền Mẫu Đào Nương (phường Phố Hiến) không đơn thuần là một sự kiện tín ngưỡng – văn hóa thường niên, mà còn là dịp để Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân phường Phố Hiến thành kính tri ân tiền nhân, tưởng nhớ những bậc có công với quê hương, đất nước; đồng thời tiếp tục gìn giữ, bồi đắp và lan tỏa những giá trị đặc sắc của vùng đất Phố Hiến giàu lịch sử, đậm chiều sâu văn hiến. Tinh thần ấy cũng được nhấn mạnh rõ trong bài phát biểu khai mạc Lễ hội Đền Đào Nương năm 2026, khi lễ hội được xác định là dịp để tưởng nhớ công đức tiền nhân, giáo dục truyền thống yêu nước, hun đúc niềm tự hào quê hương và quảng bá hình ảnh một Phố Hiến thân thiện, giàu bản sắc, mến khách tới bạn bè, du khách gần xa.

Những nét văn hóa lâu đời, được duy trì và phát huy qua nhiều thế hệ, góp phần bảo tồn bản sắc dân tộc trong khuôn khổ Lễ hội

         Trong tổng thể không gian văn hóa lễ hội của các di tích trên địa bàn phường Phố Hiến, Đình, Đền Đào Đặng và Đền Mẫu Đào Nương là những địa chỉ tâm linh có ý nghĩa đặc biệt. Nếu lễ hội Đình, Đền Đào Đặng gợi mở một không gian sinh hoạt tín ngưỡng cộng đồng gắn với nghi lễ tế lễ, rước kiệu, văn nghệ, quan họ, cờ tướng và các hoạt động dân gian giàu tính cố kết làng xã, thì Lễ hội Đền Mẫu Đào Nương lại làm nổi bật chiều sâu lịch sử, huyền tích và truyền thống tôn vinh nữ nhân tài danh, anh dũng của quê hương.

        Theo nội dung bài phát biểu khai mạc, Đền Đào Nương là nơi thờ bà Đào Thị Huệ – người phụ nữ được Nhân dân tôn kính không chỉ bởi tài sắc, đức độ mà còn bởi công lao trong cuộc kháng chiến chống quân Minh ở thế kỷ XV. Trong tâm thức dân gian, bà còn được tôn vinh là Sư tổ của nghệ thuật Hát Ả Đào – Ca trù, một loại hình nghệ thuật truyền thống đặc sắc của dân tộc Việt Nam; năm 2009, Ca trù được UNESCO ghi danh là di sản văn hóa phi vật thể cần được bảo vệ khẩn cấp.  
       Giá trị của di tích Đền Đào Nương không chỉ nằm ở tín ngưỡng thờ phụng, mà còn ở bề dày lịch sử và khả năng kết nối các lớp trầm tích văn hóa của vùng đất trung tâm đồng bằng sông Hồng. Theo hồ sơ di tích được dẫn trong bài phát biểu, đền được khởi dựng từ thời Lê, vào năm 1433, từng có quy mô kiến trúc lớn, trải qua biến thiên lịch sử, chiến tranh tàn phá rồi được Nhân dân địa phương nhiều thế hệ phục dựng, tôn tạo bằng sự thành kính và trách nhiệm. Năm 1988, Đền Mẫu Đào Nương được xếp hạng di tích lịch sử cấp quốc gia – một sự ghi nhận xứng đáng đối với giá trị lịch sử, văn hóa nổi bật của di tích.
        Nhìn từ góc độ văn hóa học, thành công của mùa lễ hội năm nay không chỉ nằm ở việc tổ chức chu đáo, bài bản, giữ được nghi thức truyền thống, mà còn ở chỗ cộng đồng vẫn là chủ thể trung tâm của di sản. Chính sự tham gia trực tiếp của Nhân dân trong tế lễ, rước kiệu, dâng hương, biểu diễn văn nghệ dân gian, hát quan họ, hát ca trù và các hoạt động cộng đồng đã làm nên “hồn cốt” của lễ hội. Di sản vì thế không bị đóng khung trong không gian thờ tự, mà thực sự hiện diện trong ký ức, trong nếp sống, trong lòng tự hào và trong ý thức gìn giữ của mỗi người dân.

         Trong bối cảnh đô thị hóa ngày càng mạnh mẽ, việc bảo tồn và phát huy giá trị của các lễ hội truyền thống ở phường Phố Hiến càng có ý nghĩa đặc biệt. Một đô thị phát triển bền vững không chỉ được đo bằng hạ tầng, diện mạo hay tốc độ tăng trưởng, mà còn phải được nhận diện bằng chiều sâu văn hóa, bằng khả năng gìn giữ ký ức cộng đồng và bằng bản lĩnh bảo vệ những giá trị cốt lõi làm nên bản sắc riêng. Từ góc nhìn ấy, lễ hội không phải là phần “phụ họa” của đời sống đô thị hiện đại, mà chính là điểm nhấn văn hóa độc đáo, góp phần tạo nên thần thái riêng có của vùng đất Phố Hiến.
         Với vị thế là một vùng đất giàu truyền thống lịch sử – văn hóa của vùng trung tâm đồng bằng sông Hồng, phường Phố Hiến hôm nay đang sở hữu một hệ thống di tích phong phú, đa dạng, kết tinh từ nhiều lớp văn hóa, tín ngưỡng và lịch sử cư dân. Trong hệ thống ấy, Đình, Đền Đào Đặng và Đền Bà Đào Nương không chỉ là nơi thờ phụng linh thiêng, mà còn là những điểm đến chiêm bái tâm linh giàu giá trị giáo dục, giá trị thẩm mỹ và giá trị cố kết cộng đồng. Đây là những không gian giúp con người hôm nay tìm về với cội nguồn, hiểu hơn về truyền thống quê hương, đồng thời cảm nhận sâu sắc hơn sức sống của văn hóa dân tộc trong đời sống hiện đại.
        Từ thực tiễn tổ chức lễ hội năm 2026 có thể thấy rõ một yêu cầu đặt ra: bảo tồn di sản không thể chỉ dừng ở việc tu bổ kiến trúc hay duy trì nghi lễ, mà cần được tiếp cận như một chiến lược phát huy tổng thể giá trị văn hóa. Trong đó, phải chú trọng đồng thời nhiều yếu tố: bảo tồn không gian linh thiêng; gìn giữ nghi thức truyền thống; nâng cao chất lượng công tác quản lý, tổ chức lễ hội văn minh, an toàn; gắn di tích với giáo dục lịch sử địa phương; quảng bá lễ hội như một sản phẩm văn hóa đặc sắc; đồng thời khơi dậy trách nhiệm cộng đồng trong việc bảo vệ di sản. Tinh thần thực hiện nếp sống văn minh, bảo đảm an ninh trật tự, vệ sinh môi trường và ứng xử văn hóa nơi thờ tự cũng đã được nhấn mạnh trong bài phát biểu khai mạc như một định hướng quan trọng để lễ hội phát triển đúng giá trị vốn có.

Niềm hân hoan, phấn khởi trên trên tùng khuôn mặt người dân

        Khép lại một mùa lễ hội, điều còn đọng lại không chỉ là không khí tưng bừng, trang nghiêm của những ngày hội xuân, mà sâu hơn là niềm tin vào sức sống lâu bền của di sản trong lòng cộng đồng. Khi các giá trị truyền thống được gìn giữ bằng sự hiểu biết, được tiếp nối bằng lòng thành kính và được phát huy bằng tư duy văn hóa bền vững, thì lễ hội sẽ luôn là nguồn lực tinh thần quý giá cho sự phát triển của địa phương.

       Lễ hội Đình, Đền Đào Đặng và Lễ hội Đền Mẫu Đào Nương năm 2026 đã khép lại, nhưng dư âm tốt đẹp và những giá trị mà lễ hội khơi dậy chắc chắn sẽ còn tiếp tục lan tỏa. Đó là giá trị của đạo lý “uống nước nhớ nguồn”, của tinh thần cộng đồng, của niềm tự hào quê hương; đồng thời là lời nhắc nhở sâu sắc về trách nhiệm gìn giữ, bảo tồn và phát huy di sản văn hóa dân tộc ngay trong nhịp sống hiện đại hôm nay./.